Appearance
Read me file: 05-01
Kenmerken van Update 05-01
Verbeteringen in het programma
- De Modus vergelijk (maart 2005).
Doel van het nieuwe DOHSBase tabblad Vergelijk
Het huidige DOHSBase vindt eigenschappen, grenswaarden en/of meetmethoden van een belastende factor. Naast deze standaard modus komt er in versie 2005 een tweede modus bij: "Vergelijk". Hiermee kunnen twee of meer chemische stoffen onderling worden vergeleken wat betreft gevaar en potentie op MAC overschrijding
Toelichting.
Op een werkplek komen vaak meerdere chemische stoffen tegelijk voor. Een effici�nte risico beoordeling rangschikt de voorkomende stoffen eerst onderling op het verwacht risico. DOHSBase bevat van vele honderden stoffen in-formatie over toxiciteit (MAC, R-zinnen) en maximale of verzadigingsconcentratie (CMAX). Deze worden verwerkt tot 2 maten:
- de ernst van de gezondheidsschade (TOX) en
- de ratio van Cmax en MAC (TIX) , de potentie om de MAC te overstijgen.
Deze worden in DOHSBase verwerkt tot een Risk Assessment Score (RAS), het produkt van TOX maal TIX. De werkplekatmosfeer risicopotentie RAS is groter naarmate RAS een hogere waarde heeft. In de modus Vergelijk worden geselecteerde stoffen gerangschikt op hun RAS waarde.
- Links naar meetmethoden op het internet
NIOSH #### www.cdc.gov/niosh/nmam/pdfs/####.pdf
Tooltip tekst: The NIOSH Manual of Analytical Methods, 4th edition
NIOSH P&CAM ### NIOSH S ### http://www.cdc.gov/niosh/nmam/pdfs/index\_b.pdf
Tooltip tekst: The NIOSH Manual of Analytical Methods, 2nd Edition, Vols. 1 through 7.
MDHS ## www.hsl.gov.uk/publications/mdhs_list.htm
Tool tip tekst: Methods for the Determination of Hazardous Substances (MDHS) series
OSHA###, OSHA ID###, OSHA PV####, OSHA Interim http://www.osha-slc.gov/dts/chemicalsampling/toc/toc\_chemsamp.html
tooltiptekst: OSHA Chemical Sampling Information
De Wijzigingen van Update 05-01
Aantallen (week 18, 2005):
- Belastende factoren: 4213 (+1791), met synoniemen: 13691 (+3895)
- Grenswaarden: 3771 (+34) met dimensie 2542 (+25); waarvan chemisch werkplekatmosfeer: 2698 (+435), Biologische monitoring (bronsoort 4) 136(+2), Biologische agentia (bronsoort 11) 54(-4)
- Buitenlandse grenswaarden (644): COSHH 16 (+6); Duitsland 166 (+1); Zweden 111(0); NIOSH 2 (+1); ACGIH/ TLV 256 (+73); AIHA / WEEL 93 (+1)
- Meetmethoden: 1181 (+7)
- Relaties tussen agentia, grenswaarden en meetmethoden: 7287 (+707)
- Het aantal chemische agentia met een bruto structuur formule 1471 (+297).
- Het aantal chemische agentia met een structuur formule figuur is 840 (+16).
Nieuwe belastende factoren, grenswaarden Gezondheidsraad en carcinogeniteits evaluatie IARC. (20-11-2004):
- Optische straling, licht
WGM-0622 Optische Straling (100-1000000 nan
WGM-0623 Blauw licht Straling (400-700 nano
WGM-0623 UV-Straling 190 nanometer
WGM-0624 UV-Straling 200 nanometer
WGM-0625 UV-Straling 210 nanometer
WGM-0626 UV-Straling 220 nanometer
WGM-0627 UV-Straling 230 nanometer
WGM-0628 UV-Straling 240 nanometer
WGM-0629 UV-Straling 250 nanometer
WGM-0630 UV-Straling 260 nanometer
WGM-0631 UV-Straling 270 nanometer
WGM-0632 UV-Straling 280 nanometer
WGM-0633 UV-Straling 290 nanometer
WGM-0634 UV-Straling 300 nanometer
WGM-0635 UV-Straling 310 nanometer
WGM-0636 UV-Straling 320 nanometer
WGM-0637 UV-Straling 330 nanometer
WGM-0638 UV-Straling 340 nanometer
WGM-0639 UV-Straling 350 nanometer
WGM-0640 UV-Straling 360 nanometer
WGM-0641 UV-Straling 370 nanometer
WGM-0642 UV-Straling 380 nanometer
WGM-0643 UV-Straling 390 nanometer
WGM-0644 UV-Straling 400 nanometer
- CAS-nummer: 1321-86-6 TDI omgezet naar 1321-86-4 (17-12-2004)
- EU stoffen dossiers: Tolueendiisocyanaat, mix 1321-86-4 gekoppeld aan ID="615-006-00-4" TDI-2,4 of TDI-2,6 (17-12-2004)
- Brutoformules: toegenomen van 1200 naar 1700
- Structuurformules: toegenomen met 483 figuren
- Synoniemen (24-11-2004): UV-A, UV-B en UV-C toegevoegd aan optische straling
- Gezondheidskundige onderbouwing (24-11-2004)
- UV-A, UV-B, UV-C en optische straling IARC evaluatie (1997/55)
- statische magnetische velden en ELF IARC evaluatie (2002/80)
- Ioniserende en gamma straling IARC evaluatie (2000/75)
- Nieuwe bestuurlijke grenswaarden (9-3-2005)
- Kaliumcyanide 151-50-8
- Methyl-S-demeton 919-86-8
- Natriumcyanide 143-33-9
- Gewijzigde bestuurlijke grenswaarden (9-3-2005)
- Aceton 67-64-1 Scoel
- Allylalcohol 107-18-6 Scoel
- 2-Clooracetofenon 532-27-4 0,1 (inhaleerbare fractie)
- o-Chloorbenzylideen-malonitril (OCBM) 2698-41-1 (inhaleerbare fractie)
- 2-Chloortolueen 95-49-8
- Cyaanwaterstof H GR 2002/15WGD
- Cyaniden 57-12-5 H GR 2002/15WGD
- 1,2-Dibroom-2,2-dichloorethyldimethylfosfaat 300-76-5
- Dicrotofos 141-66-2 H
- Diisopropylamine 108-18-9
- Disyston 298-04-4
- Fenothiazine 92-84-2 (inhaleerbare fractie)
- 2-Fenylpropeen 98-83-9
- Foraat 298-02-2 H
- Hexachloorcyclopentadieen 77-47-4
- N-isopropylaniline 768-52-5
- Methylacetaat 79-20-9
- 3-Methylbutanol-1 123-51-3
- Monocrotofos 6923-22-4
- Perliet (< 0,7% kwarts) 93763-70-3 (respirabelef ractie en inhaleerbare fractie)
- Respirabel PVC-stof 9002-86-2
- Temefos 3383-96-8
- Tetramethylthiuramdisulfide (TMTD) 137-26-8 (inhaleerbare fractie)
- Tricarbonyl(methylcyclo- pentadi�nyl)mangaan 12108-13-3
- Brief SER subcommissie MAC 17 oktober 2003 kenwerk 03.07822fjjblipw: De subcommissie vraagt uw bijzondere aandacht voor Tricarbonyl(eta-cyclopentadienyl) mangaan met het CAS nr. 12079-65-1, waarvoor eveneens geen gezondheidskundige advieswaarde door de Gezondheidsraad kan worden geadviseerd (publicatienummer 2000/015OSH/O42).
In de lijst van wettelijke grenswaarden en in de huidige Nationale MAC-lijst (2003) wordt bij deze stof een wettelijke grenswaarde vermeld van 0,l TGG-8u en 0,3 TGG-15min. Een waarde die naar de subcommissie vermoedt niet bij deze stof hoort maar bij Tricarbonyl(methylcyclopentadi�nyl)mangaan met het CAS nummer 12108-13-3. De subcommissie baseert zich daarbij op een vergelijking van het rapport van de toenmalige WGD over mangaan en mangaanverbindingen (publicatie nummer RA 1/82) en de Nationale MAC-lijsten vanaf 1985 t/m 1995.
- IJzer(III)zouten (wateroplosbaar)(als Fe) 0,1
- Ingetrokken bestuurlijke grenswaarden per 30-6-2005 (StC 2005, 44) (10-3-2005)
- Ammoniumchloride (rook) 12125-02-9
- Azijnzuur 64-19-7
- Benzeenthiol 108-98-5
- Bornanon-2 (synthetisch) 76-22-2
- tert-Butylacetaat 540-88-5
- n-Butylamine 109-73-9
- 2-sec-Buthylfenol 89-72-5
- p-tert-Butyltolueen 98-51-1
- Calciumcarbonaat 471-34-1
- Calciumhydroxide 1305-62-0
- Cellulose 9004-34-6
- Chloordifenyloxide 55720-99-5 (het CAS# 1809-19-4 is verwijderd dat behoort aan dibutylfosfiet)
- 1-Chloor-1-nitropropaan 600-25-9
- o-Chloorstyreen 2039-87-4
- Chloortrifluoride 7790-91-2
- 2-Chloor-6-(trichloor-methyl)-pyridine 1929-82-4
- Clopidol 2971-90-6
- Cyanogeenchloride 506-77-4
- Cyclohexeen 110-83-8
- Dibismuth-tritelluride 1304-82-1
- Dibismuth-tritelluride (Se-doped) 1304-82-1
- Di-n-butylfosfaat 107-66-4 (het CAS# 1809-19-4 is verwijderd dat behoort aan dibutylfosfiet)
- 1,3-Dichloor-5,5-dimethyl-hydanto�ne 118-52-5
- 1,1-Dichloor-1-nitroethaan 594-72-9
- Dizwaveldecafluoride 5714-22-7
- Dizwaveldichloride 10025-67-9
- Ethaanthiol 75-08-1
- Ethylformaat 109-94-4
- 4-Ethylmorfoline 100-74-3
- m-Ftalodinitril 626-17-5
- sec-Hexylacetaat 108-84-9
- Indeen 95-13-6
- Isooctylalcohol 26952-21-6
- Isopropylamine 75-31-0
- Kaliumhydroxide 1310-58-3
- Ketenen 463-51-4
- Leisteen 1344-36-1
- Magnesiumoxide (rook)(als Mg) 1309-48-4
- Methylacetyleen 74-99-7
- 2-Methylcyclohexanon (alle isomeren) 583-60-8
- Methylethylketonperoxide 1338-23-4
- 4-Methyl-3-penteen-2-on 141-79-7
- Osmiumtertaoxide (als Os) 20816-12-0
- Paraffinewas (rook) 8002-74-2
- Pentachloornaftaleen 1321-64-8
- 3-Pentanon 96-22-0
- Perchlorylfluoride 7616-94-6
- Picrinezuur 88-89-1
- 2-Pivalyl-1,3-indandion 83-26-1
- n-Propylnitraat 627-13-4
- 2-Pyridylamine 504-29-0
- Silicium 7440-21-3
- Stikstoftrifluoride 7783-54-2
- Strychnine 57-24-9
- Tantalium 7440-25-7
- Tellurium en -verbindingen (als Te) 13494-80-9
- Telluriumhexafluoride (als Te) 7783-80-4
- Tetrabroomkoolstof 558-13-4
- Thionylchloride 7719-09-7
- Tinoxide 18282-10-5
- Trichloornaftaleen 1321-65-9
- Valeriaanaldehyde 110-62-3
- Wolfram en -verbindingen (als W)
- - in water oplosbaar
- - niet in water oplosbaar 7440-33-7
- m-Xyleen-alfa,alfa-diamine 1477-55-0
- Zetmeel 9005-84-9
- Zirconium en -verbindingen (als Zr) 7440-67-7
- Zuurstofdifluoride 7783-41-7
- Zwaveltertafluoride 7783-60-0
- Verbetering grenswaarde kwarts(5-4-2005): de hogere wettelijke grenswaarde voor kwarts in de bouwnijverheid per 1-1-2001 is vervallen. in het ministerieel besluit tot wijziging van de Arbo-regeling van 27 november 2000, wordt (o.a.) aangegeven dat de voetnoot bij de kwarts-grenswaarde gewijzigd wordt tot : "Tot 1 januari 2001 geldt voor de bouwnijverheid een wettelijke grenswaarde van 0,15 mg/m3". Hiermee is per 1-1-2001 de uitzondering voor de bouw opgeheven en hebben bouwvakkers recht op dezelfde bescherming als andere werknemers die aan kwarts blootgesteld worden.
- Nieuwe wettelijke grenswaarden: Cr(III)-verbindingen (wateroplosbaar)
- Wijzigingen wettelijke grenswaarden
- 2-Butanon 78-93-3
- Chloor 7782-50-5
- Chloorethaan 75-00-3
- Fosfine 7803-51-2
- Tetrachloorethyleen 127-18-4
- Trichloorfenoxyazijzuur (2,4,5-T) 93-76-5
- Triethylamine 121-44-8
- Xyleen (o-, m-, p-isomeren) 1330-20-7
- Ingetrokken wettelijke grenswaarden: Tricarbonyl(eta-cyclopentadi�nyl)mangaan (als Mn) 12079-65-1
- Herevaluatie bestuurlijke MAC's door Gezondheidsraad (16-11-2003; juni 2004, 0kt 2004).
- Voor de afleiding van een grenswaarde uit voedingsproeven bij dieren gebruikt de Gezondheidsraad een zogenaamde Calorische allometriefactor. zie 2,4,5 T Gr 2000/15OSH/065 en paragraph 1.4 van de algemene introductie van de herevaluatie rapporten van de bestuurlijke MAC's (3-12-2004). De volgende waarden worden gebruikt.
rat->mens 4.
hond->mens 1,4.
- Calciumcyanamide Gr 2000/15OSH 133 3-12-2004
- Cyanamide Gr 2000/15OSH 133 3-12-2004
- LPG (68476-85), Butaan (74-98), Propaan (106-97) Gr 2000/15OSH134 3-12-2004
- m-Nitrotolueen Gr 2000/15OSH135 4-12-2004
- Pentanon Gr 2000/15OSH136 4-12-2004
- Propynol Gr 2000/15OSH137 4-12-2004
- Pyrethrum Gr 2000/15OSH138 4-12-2004
- Resorcinol Gr 2000/15OSH139 4-12-2004
- Saccharose Gr 2000/15OSH140 4-12-2004
- Sulfurylfluoride Gr 2000/15OSH141 4-12-2004
- Zinkstearate Gr 2000/15OSH142 4-12-2004
- Concept herevaluatie bestuurlijke MAC's door Gezondheidsraad (6-1-2005).
- Broom 7726-95-6 Gr 2000/15OSH1## 6-1-2005
- Calciumoxide 1305-78-8 Gr 2000/15OSH1## 6-1-2005
- Difenylether 101-84-8 Gr 2000/15OSH1## 6-1-2005
- Boriumoxide 1303-86-2 Gr 2000/15OSH1## 6-1-2005
- di-tert-butyl thiodi cresol 96-69-5 Gr 2000/15OSH1## 6-1-2005
- Mierezuur 64-18-6 Gr 2000/15OSH1## 6-1-2005
- Glycerol trinitrate 55-63-0 Gr 2000/15OSH1## 6-1-2005
- Hydroxypropylacrylaat (alle isomeren) 999-61-1, 25584-83-2, 2918-23-2 & 2761-08-2 Gr 2000/15OSH1## 7-1-2005
- Diethanolamine 111-42-2 Gr 2000/15OSH1## 7-1-2005
- Tributylfosfaat 126-73-8 Gr 2000/15OSH1## 7-1-2005
- WGD adviezen: Tetrachlooretheen (127-18-4) TGG 15 minuten (17-4-2005)
- Berekening kanker risico
- 4-chloro-o-phenylenediamine 95-83-0 Gr 2004/##WGD (01-10-2004)
- 2 nitronaftaleen 581-89-5 Gr 2004/##WGD (01-10-2004)
- Dacarbazine 4342-03-4 Gr 2004/##WGD (01-10-2004)
- Cisplatin 15663-27-1 Gr 2004/##WGD (01-10-2004)
- Acrylamide 79-06-1 Gr 2004/##WGD (05-12-2004)
- SCOEL adviezen: Methyl Isocyanate SCOEL/SUM/118 final (23-11-2004)
- In versie 2004-02 is de SZW lijst met kankerverwekkende stoffen opgenomen *Uit: Staatscourant 6 september 2004, nr. 170 / pag. 14. Ook is wetenschappelijk informatie opgenomen over de Nederlandse lijst met kankerverwekkende stoffen zoals gepubliceerd in DECOS Ra 2/95 (II) (den Haag, SZW). In het veld opmerkingen is de classificatie weergegeven van de in deze publicatie genoemde stoffen.
- Cisplatin toegevoegd (28-11-2004)
- SZW-lijst Kankerverwekkende stoffen(5-12-2004)
- In veld bestuurlijke MAC Bron "SZW-lijst" vervangen door "SZW-lijst Kankerverwekkende stoffen" (5-12-2004)
- In veld bron wettelijk overal StC 2004, 170 Arbobesl. art 4.11
- SZW-lijst reprotoxische stoffen (5-12-2004)
- In bron wettelijk StC 2004, 170 Arbobesl. art 4.11 vervangen door StC 2004, 170 Arbobesl. art 4.2a
- Toegevoegd Ethylmethaansulfonaat 62-50-0 dec 2004 (5-1-2005)
- Toegevoegd cyclohexanol 108-93-0 dec 2004 (5-1-2005)
- Toegevoegd Chloormethaan 74-87-3 dec 2004 (5-1-2005)
- Toegevoegd Isopropylmethaansulfonaat 926-06-7 dec 2004 (5-1-2005)
- Toegevoegd de xyleen isomeren o-,m- en p- (5-1-2005)
- Koppelingen: tussen methemoglobine vormers (armomatische amines) en COHb in bloed is hersteld (17-12-2004)
- Tin (dec-2004,5 maart 2005)
Grenswaarden Tin verbindingen anorganisch WGM-0051 :
- Tin anorganisch SCOELSUM97fin 0
- Tin anorganisch 91/322/EEC 2 mg/m3/8 uur
- Tin anorganisch MAC 1978 2 mg/m3/8 uur
- Tin(II,IV) oxide Gr 2000/15OSH091 0
Grenswaarden Tin verbindingen organisch WGM-0052
- Tin verbindingen organisch MAC 1978 0,1 mg/m3/8 uur
- Tin verbindingen organisch Stc 1993 0,2 mg/m3/15 min
- Tributyltinoxide MAC 1994 0,05 mg/m3/8 uur
- Trifenyltinacetaat SZW lijst voortplanting giftige stoffen
- Trifenyltinhydroxide SZW lijst voortplanting giftige stoffen
- Tricyclohexyltinhydroxide 5 mg/m3/8 uur
EG ECB stoffen dossiers over 17 (groepen) tin verbindingen
2 Anorganisch
050-001-00-5 7646-78-8 Stannic chloride 34-52/53
050-018-00-8 53408-94-9 Tin(ii)methaansulfonaat 22-34-43
15 Organisch
050-002-00-0 13121-70-5 Tricyclohexyltinhydroxide 20/21/22-50/53
050-003-00-6 900-95-8 Trifenyltinacetaat 24/25-26-37/38-40-41-48/23-50/53-63
050-004-00-1 76-87-9 Trifenyltinhydroxide 24/25-26-37/38-40-41-48/23-50/53-63
050-005-00-7 WGM-0064 Trimethyltinverbindingen 26/27/28-50/53
050-006-00-2 WGM-0065 Triethyltinverbindingen 26/27/28-50/53
050-007-00-8 WGM-0066 Tripropyltinverbindingen 23/24/25-50/53
050-008-00-3 WGM-0067 Tributyltinverbindingen (exclu 21-25-36/38-48/23/25-50/53
050-009-00-9 20153-49-5 Fluorotripentylstannane 20/21/22-50/53
050-009-00-9 25637-27-8 Hexapentyldistannoxane 20/21/22-50/53
050-010-00-4 WGM-0052 Tinverbindingen, organisch 20/21/22-50/53
050-011-00-X WGM-0070 Trifenyltinverbindingen (exclu 23/24/25-50/53
050-012-00-5 1449-55-4 Tetracyclohexylstannane 20/21/22-50/53
050-012-00-5 3091-32-5 Chlorotricyclohexylstannane 20/21/22-50/53
050-012-00-5 7067-44-9 Butyltricyclohexylstannane 20/21/22-50/53
050-013-00-0 WGM-0072 Trioctyltinverbindingen 36/37/38-53
050-017-00-2 13356-08-6 Fenbutatin oxide 26-36/38-50/53
050-019-00-3 41083-11-8 Azocyclotin 25-26-37/38-41-50/53
050-020-00-9 869-59-0 Trioctylstannane 38-48/25-53
Verbetering grenswaarden:
- De MAC's van dimethylkwik (593-74-8) en methylkwik verbindingen (22967-92-6) is bijgesteld van 0,1 mg/m3 naar 0,01 mg/m3 en van 0,2 mg/m3 naar 0,02 mg/m3 (4/2/2005)
- Hydroxy-1-propylacrylaat{2-} (999-61-1) 8 uur referentie periode toegevoegd
- Nitrosodimethylamine (62-75-9) MAC is niet 0,002 maar 1 microgr/m3 (5-3-2005)
Relaties:
- MAC voor Cyaniden is van Ceiling naar STEL gewijzigd.
- Relaties grenswaarden en meetmethoden hier op aangepast (17-3-2005)
Help-file:
- Introductie (10): geactualiseerd
- Menubalk (40): Knop 'Modus' toegevoegd
- Knoppenbalk (50): knop 'Modus wijzigen' toegevoegd
- Tabbladen (60): tabbladen modus Vergelijk toegevoegd
- Statusbalk (80): aangepast
- DOHSBASE v.o.f. bereiken (110): geactualiseerd
- Kenmerken van Update 05-01 (1140): toegevoegd
- Nieuw Help-item toegevoegd: Knoppenbalk 'Modus wijzigen' (15000)
- Menu optie 'Bestand' (20000): aangepast
- Nieuw Help-item toegevoegd: Openen Vergelijk-bestand (20010)
- Nieuw Help-item toegevoegd: Openen Vergelijk-bestand (20020)
- Nieuw Help-item toegevoegd: Menu optie 'Modus' (21000)
- Vastzetten van de bijbehorende grenswaarden (30000): verbeterd
- Vastzetten van de bijbehorende meetmethoden (30100): verbeterd
- Tabblad 'Zoeken' (40000): aangepast tot Tabblad 'Zoeken/Selecteren'; inhoud ook geactualiseerd
- Zoeken in de tabellen: Browse (40010): aangepast
- Zoeken op CAS-nummer (43000): aangepaste verwijzing CAS# (43001 --> 50010)
- CAS-nummer (def.) (43001): verwijderd en ge�ntegreerd in CAS-nummer (50010)
- Hoe vind ik een agens (53011): aangepaste verwijzing CAS# (43001 --> 50010) & tabblad 'Zoeken/Selecteren (40000)
- Verbijzondering: Als (51010): aangepast n.a.v. SER-werkgroep Meetmethoden
- Nieuw Help-item toegevoegd: Stoffenlijst gesorteerd op RAS (80000)
- Nieuw Help-item toegevoegd: Tabblad 'Vergelijk' (80010)
- Nieuw Help-item toegevoegd: Uitklapmenu TOX (80020)
- Nieuw Help-item toegevoegd: Uitklapmenu MAC (80030)
- Nieuw Help-item toegevoegd: Risk Assessment Score (RAS) (80040)
- Nieuw Help-item toegevoegd: TOX (80045)
- Nieuw Help-item toegevoegd: TIX (80050)
- Nieuw Help-item toegevoegd: MAC (80055)
- Nieuw Help-item toegevoegd: TRGS Hazard Class (80060)
- Nieuw Help-item toegevoegd: COSHH Essential Hazard Class (80061)
- Nieuw Help-item toegevoegd: ECETOC Hazard Class (80062)
- Nieuw Help-item toegevoegd: ILO Hazard Class (80063)
- Nieuw Help-item toegevoegd: SOMS Hazard Class (80064)
- Nieuw Help-item toegevoegd: Kick-off grenswaarde (80070)
- Nieuw Help-item toegevoegd: Stoffenlijst zonder RAS-waarde (81000)
- Knop 'Printen' (90000): aangepast
- Historie van het programma (100111): geactualiseerd
- Doel en beschrijving van het programma (100130): geactualiseerd
- Nieuw Help-item toegevoegd: Vergelijk-modus: achtergronden
- Achtergronden van het programma (100400): aangepast en hernoemd tot: Zoek-modus: achtergronden
- Hi�rarchie grenswaarden chemische stoffen (100412): aangepaste verwijzing CAS# (43001 � 50010)
- Publicaties met offici�le grenswaarden - Landen (100510): aanpassingen, vernieuwingen Jack Smit verwerkt (3-4-05)
